Type! Futura

Het lettertype Futura is ontworpen door de Duitser Paul Renner. In samenwerking met Bauer Type Foundry in 1928 heeft hij het definitieve lettertype ontwikkeld.




In die tijd was er een belangrijke kunstzinnige stroming actief: Het Bauhaus (1919-1933). Stroming is eigenlijk niet het juiste woord. Het Bauhaus was eigenlijk gewoon een school waar kunst en ambacht werden samengebracht. De school was opgericht door de architect Walter Gropius. Ook de beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe is kort directeur geweest van het Bauhaus. Lang heeft de school niet bestaan want in 1933 werd de school al door de Nazi's gesloten.

Het Bauhaus heeft ook zeer veel invloed gehad op de hedendaagse vormgeving. En dan ook nog op allerlei disciplines zoals de architectuur, interieur ontwerp, grafisch ontwerp en de typografie. Paul Renner was weliswaar niet betrokken bij het Bauhaus maar de kenmerken en ideeën van het Bauhaus zijn duidelijk herkenbaar.

De Futura herken je snel aan de eenvoudige geometrische vormen. Zo is de letter O zowat een perfecte cirkel. En bestaat de onderkast a eigenlijk uit een cirkel met een rechte lijn. Eigenlijk een hele eigenzinnige letter zonder versiering.
Door zijn hoge stokletter en lage staartletter heeft de Futura automatisch een grotere regelafstand. Hierdoor ziet in Futura gezette tekst er altijd 'licht' uit.



De in 1928 ontworpen Futura bestond in eerste instantie alleen uit de versies: Light, Medium, Bold, en Bold Oblique. Light Oblique, Medium Oblique, Demibold, en Demibold Oblique zijn later in 1930 uitgebracht. In 1932 is de Book-versie uitgebracht. Gevolgd in 1939 door de Book Oblique. Niet alle versies zijn door Renner ontworpen. De Extra Bold variatie was bijvoorbeeld ontworpen door Edwin W. Shaar in 1952. En de Extra Bold Italic in 1955 door Edwin W. Shaar en Tommy Thompson. (Bron: Wikipedia)

Futura Black is een beetje een vreemde eend in de bijt. Deze in 1926 door Josef Albers ontworpen variatie is later toegevoegd aan de Futura familie. Dit soort variaties noem je ook wel Stencilfonts. Je kon deze letters als het ware uitsnijden en deze als stencil voor bekistingen en dergelijke gebruiken. Josef Albers is vooral bekend geworden door zijn schilderijen 'Hommage to the Square'.



Bij Opatel hebben we de Futura ook nog in een originele loden letter. Wanneer je bij ons een training hebt gevolgd in Rotterdam heb je misschien die letterkasten wel zien staan. Opvallend daarbij is dat sommige letters er in lood anders uitzagen dan hun moderne digitale variant. Met nae de zogenaamde getekende letters (accentletters) zijn duidelijk verschillend. In onderstaande afbeelding staat boven de digitale versie en onder de loden variant.




Futura heeft ook een aantal opvolgers gekregen. Lettertypen die duidelijk geïnspireerd zijn door de Futura zijn: Avenir, Metromedium, Neuzeit Grotesk

Futura op de maan
De Futura is ook gebruikt op het bord dat de astronauten in 1969 hebben achtergelaten op de maan.



Futura bij Ikea
Ikea gebruikt haar eigen lettertype de Ikea Sans. Deze door Robin Nicolas ontworpen letter is overduidelijk gebaseerd op de Futura. Hij heeft trouwens ook voor Opel een letter ontworpen. Ook hierbij is Futura duidelijk aanwezig.



Futura in film
De film The Royal Tenenbaums (2001) zit vol met Futura. In elke scene waar tekst zichtbaar is heeft men Futura gebruikt. Op deze pagina van Mark Simenson Studio, lees je meer over deze film.
•

Type! Caslon

Dit is het eerste artikel van een serie over lettertypes.
Je loopt waarschijnljk wel eens door die lange lijst met lettertypes met de gedachte 'welke letter zal ik nu weer eens nemen'. Besef dan wel dat sommige van deze letters een enorme lange geschiedenis met zich mee dragen. Wanneer je kiest voor Garamond, Baskerville, Caslon, Gill, Futura, Times, Helvetica, Swift en Meta dan gebruik je een letter die een compleet tijdsbeeld met zich meedraagt.

In deze artikelen wil ik wat meer achtergrondinformatie geven over deze klassiekers. Om te beginnen de Caslon.


Engelse wapensmid William Caslon (1672-1760) ontwierp de Caslon in 1725. Hij was geïnspireerd door de Nederlandse ontwerpers Christoffel van Dijcks en Dirck Voskens. Nederlandse letters waren in die tijd ook in Engeland de norm.



De Caslon stond lang bekend als 'the Script of Kings'. Maar aan de andere kant van de oceaan werd de Caslon daarentegen gebruikt voor het zetten van de 'Declaration of Independence'.



Medeopsteller van de declaratie, Benjamin Franklin, zelf een drukker, gebruikte bij voorkeur de Caslon.
Wanneer je Amerikaans drukwerk uit die tijd bekijkt valt vaak op hoe slecht de drukkwaliteit van de letters was. Het verhaal gaat dat de letters vanuit Engeland naar naar Amerika werden verscheept maar dat de loden letters werden aangetast door het zoute water.



De letter werd snel door het complete Britse rijk verspreid. Tussen 1720 en 1780 werd vrijwel alles in Caslon gezet. Caslon zelf verdiende dus leuk aan die letter. Ook omdat hij als één van de eerste rond 1730 de letter ook uitbracht in Griekse, Arabische, Syrische, Saksische, Samaritaanse, Hebreeuwse, Koptische en Armeense versies. Over unicode gesproken… Ook werden er allerlei ornamenten toegevoegd aan het lettertype. Ook deze vind je nog terug in de huidige Adobe Caslon Pro. Helaas is het oorspronkelijke doodskop-ornament uit het drukwerk van Benjamin Franklin (zie afbeelding boven) niet meer aanwezig.



William Caslon was tevens een liefhebber van muziek. Legendarisch waren zijn maandelijkse concerten dia altijd op de eerste donderdag na volle maan werden gegeven. De bezoekers van deze concerten noemden zich trouwens 'Lunaticks'

Caslon stierf in 1760 maar de letter Caslon werd steeds populairder.De letter was zo goed bruikbaar voor standaard teksten dat wanneer er geen lettertype afgesproken was men vanzelfsprekend koos voor de Caslon. Met andere woorden; altijd goed. Zo ontstond ook de uitdrukking “When in doubt, use Caslon”.
De Caslon is door de eeuwen heen altijd een populaire letter geweest. De toneelschrijver
George Bernard Shaw wilde dat al zijn boeken persé in Caslon Old Face werden gezet. En dan ook nog alleen wanneer het met de hand gezet werd. Machinezetsel werd in Shaws tijd al veel toegepast maar dat werd niet door hem geaccepteerd. Shaw stond erop dat zijn werk in Caslon werd gezet. "I’ll stick with Caslon until I die."

In 1990 heeft Carol Twombly voor Adobe de Caslon nieuw leven ingeblazen. Hierdoor is de Caslon weer prima inzetbaar binnen de digitale vormgeving.



Het familiebedrijf Caslon bestaat nog steeds. Het levert op dit moment vooral allerlei afwerkingsapparaten. De website kan eerlijk gezegd ook nog wel een revival gebruiken. De rechten van de letter zijn trouwens al in 1937 overgedaan aan Stephenson-Blake.
•

Richard Neutra letter

Een van de meest boeiende, althans in mijn ogen, architecten is Richard Neutra (1892-1970). Deze zwitserse architect heeft echt prachtige woningen ontworpen. Met name in Californië. Enkele van zijn meesterwerken zijn het Lovell House en het Kaufman House.


Fontshop heeft het belang van deze architect waarschijnlijk ook gezien. In de laatste nieuwsbrief kondigen zij een prachtige letter aan.



de Neutraface
Neutra bemoeide zich ook met typografie. Christian Schwartz heeft aan de hand van Neutra's ontwerpen een prachtige onderkastletter ontworpen. Mooi om te zien hoe typografie en architectuur met elkaar verweven kunnen zijn.