InDesign tip: Discretionary ligatures

Vorig jaar heb ik al eens een bericht geschreven over ligaturen in InDesign. Maar naast de normale ligatuur bestaat er ook nog de zeldzame 'discretionary ligature'. Deze vorm komt maar in een beperkt aantal lettertypen voor.
Het is een meer decoratieve oplossing voor veel voorkomende lettercombinaties als 'ct', 'sp', 'ft' en anderen. Je komt ze meestal tegen in OpenType letters. In andere letters komen ze ook wel voor onder de naam 'decorative ligatures'.



Om er achter te komen of deze variatie in het lettertype voorkomt, kies je uit het Tekstmenu> Glyphs. Roep vervolgens bij 'Show:' de beschikbare tekens op. Wanneer in deze lijst de optie 'discretionary ligatures voorkomt is het raak. Maar het blijft zoeken en je moet er van houden.



Maar met het Glyphpalet alleen ben je er nog niet. Zorg er wel voor dat in het Tekenpalet (Character panel) de optie Open Type> Discretionary Ligatures' geactiveerd staat.



De lettertypes waarin ik deze variaties heb aangetroffen zijn Arno, Garamond Premier en natuurlijk de Bickham Script Pro (zie eerste afbeelding). Met deze laatste kun je trouwens, wat ligaturen betreft, helemaal los gaan.



Let er wel op dat wanneer je de spatiëring van een tekst aanpast, de 'discretionary ligatures' vaak vervangen worden door de normale lettertekens.
•

Type! Caslon

Dit is het eerste artikel van een serie over lettertypes.
Je loopt waarschijnljk wel eens door die lange lijst met lettertypes met de gedachte 'welke letter zal ik nu weer eens nemen'. Besef dan wel dat sommige van deze letters een enorme lange geschiedenis met zich mee dragen. Wanneer je kiest voor Garamond, Baskerville, Caslon, Gill, Futura, Times, Helvetica, Swift en Meta dan gebruik je een letter die een compleet tijdsbeeld met zich meedraagt.

In deze artikelen wil ik wat meer achtergrondinformatie geven over deze klassiekers. Om te beginnen de Caslon.


Engelse wapensmid William Caslon (1672-1760) ontwierp de Caslon in 1725. Hij was geïnspireerd door de Nederlandse ontwerpers Christoffel van Dijcks en Dirck Voskens. Nederlandse letters waren in die tijd ook in Engeland de norm.



De Caslon stond lang bekend als 'the Script of Kings'. Maar aan de andere kant van de oceaan werd de Caslon daarentegen gebruikt voor het zetten van de 'Declaration of Independence'.



Medeopsteller van de declaratie, Benjamin Franklin, zelf een drukker, gebruikte bij voorkeur de Caslon.
Wanneer je Amerikaans drukwerk uit die tijd bekijkt valt vaak op hoe slecht de drukkwaliteit van de letters was. Het verhaal gaat dat de letters vanuit Engeland naar naar Amerika werden verscheept maar dat de loden letters werden aangetast door het zoute water.



De letter werd snel door het complete Britse rijk verspreid. Tussen 1720 en 1780 werd vrijwel alles in Caslon gezet. Caslon zelf verdiende dus leuk aan die letter. Ook omdat hij als één van de eerste rond 1730 de letter ook uitbracht in Griekse, Arabische, Syrische, Saksische, Samaritaanse, Hebreeuwse, Koptische en Armeense versies. Over unicode gesproken… Ook werden er allerlei ornamenten toegevoegd aan het lettertype. Ook deze vind je nog terug in de huidige Adobe Caslon Pro. Helaas is het oorspronkelijke doodskop-ornament uit het drukwerk van Benjamin Franklin (zie afbeelding boven) niet meer aanwezig.



William Caslon was tevens een liefhebber van muziek. Legendarisch waren zijn maandelijkse concerten dia altijd op de eerste donderdag na volle maan werden gegeven. De bezoekers van deze concerten noemden zich trouwens 'Lunaticks'

Caslon stierf in 1760 maar de letter Caslon werd steeds populairder.De letter was zo goed bruikbaar voor standaard teksten dat wanneer er geen lettertype afgesproken was men vanzelfsprekend koos voor de Caslon. Met andere woorden; altijd goed. Zo ontstond ook de uitdrukking “When in doubt, use Caslon”.
De Caslon is door de eeuwen heen altijd een populaire letter geweest. De toneelschrijver
George Bernard Shaw wilde dat al zijn boeken persé in Caslon Old Face werden gezet. En dan ook nog alleen wanneer het met de hand gezet werd. Machinezetsel werd in Shaws tijd al veel toegepast maar dat werd niet door hem geaccepteerd. Shaw stond erop dat zijn werk in Caslon werd gezet. "I’ll stick with Caslon until I die."

In 1990 heeft Carol Twombly voor Adobe de Caslon nieuw leven ingeblazen. Hierdoor is de Caslon weer prima inzetbaar binnen de digitale vormgeving.



Het familiebedrijf Caslon bestaat nog steeds. Het levert op dit moment vooral allerlei afwerkingsapparaten. De website kan eerlijk gezegd ook nog wel een revival gebruiken. De rechten van de letter zijn trouwens al in 1937 overgedaan aan Stephenson-Blake.
•

InDesign tip: cijfers

Jawel, bericht nummer 100!

Een cijfer is een cijfer zou je misschien denken. Nou dat dacht ik dus niet. Bij Opatel in Rotterdam hebben we bijvoorbeeld nog echte oude zetbokken staan.

…en hadden we een prachtige Sabern proefpers met elektrisch inktwerk en een netto drukformaat van A2 die ik nog met bloed zweet en tranen en boutje voor boutje in elkaar heb gezet en nu als oud vuil waarschijnlijk op de schroothoop ligt :–(…
Maar goed dat is een ander verhaal. Ter zake nu.

In de lades tref je soms twee soorten cijfers aan; Mediaevalcijfers en Tabelcijfers. Mediaeval cijfers werden gebruikt binnen de lopende tekst. Tabelcijfers werden gebruikt in prijslijsten, fomulieren etc. Met de komst van de DTP waren we overgeleverd aan de digitale versies van lettertypes. Veel van deze lettertypes hadden alleen de tabelcijfers aan boord. Gevolg hiervan was dat je alleen deze cijfers in de tekst aantrof. Dit leverde niet altijd een fraai zetwerk op. De cijfers waren namelijk veel te groot en knalden van het papier. Vroeger gebruikte je dan ook voor dat zetwerk mediaevalcijfers. Hierbij ging de grootte van de letter uit van de x-hoogte en kwam bijvoorbeeld de staart van de negen mooi onder de basislijn uit. Veel mooier. Een tabelcijfer staat altijd op de basislijn.
Kijk eens naar het onderstaande voorbeeld. Je moet toch toegeven dat de tweede regel er veel beter uitziet.



Met de komst van InDesign en met naem OpenType is het klassieke zetwerk gelukkig weer in alle glorie hersteld. Sterker nog, er zijn maar liefst vijf variaties te kiezen.
Medieaval noem je in het Engels trouwens Old Style.
Vooral de zogenaamde Pro-lettertypes zijn interessant. De kans is groot dat je hier een variatie aan verschillende cijfers aantreft. In het onderstaande voorbeeld heb ik bijvoorbeeld het lettertype Arno Pro gekozen.


Vervolgens heb ik het Tekenpalet (Character) gekozen. Uit het paletmenu koos ik OpenType en onder in het menu zie je de verschillende cijferstijlen staan.




Staan de opties tussen teksthaken dan zijn deze cijfervariaties binnen het het gekozen lettertype niet beschikbaar. In het onderstaande voorbeeld zie je dat in deze versie van Times niet veel te halen valt. Vrijwel alle opties staan tussen teksthaken.


In de lijst zie je dat InDesign vijf variaties kan gebruiken. Elke variatie heeft echter zijn eigen toepassing. Hieronder geef ik aan waar ze eigenlijk voor bedoeld zijn.

Tabular Lining - Tabelarische uitlijning
Zoals de naam al aangeeft zal je deze letters vooral gebruiken binnen een tabel of lijst. He kenmerk van deze optie is namelijk dat alle cijfers exact evenveel ruimte in nemen. Hierdoor staan ze dus altjd mooi onder elkaar en zijn daardoor makkelijker uit te lezen. In het onderstaande voorbeeld staan de eerste twee regels in Proportionial Lining en de onderste twee in Tabular Lining. Je ziet dat de onderste twee regels veel beter uitlijnen dan de bovenste twee regels.



Proportional Old Style - Proportioneel Mediaeval
Hierbij worden mediaeval cijfers gebruikt. Deze optie kan je goed gebruiken binnen een lopende tekst. De cijfers vermengen zich beter met de letters. Ook omdat bijvoorbeeld de 9 mooi onder de basislijn uitkomt.

Proportional Lining
Dit zijn tabelcijfers die variëren in ruimte. Hierbij staan de cijfers op de basislijn. Gebruik je deze binnen een lopende tekst dan knallen ze echt van het papier af. De meeste, niet Open Type, lettertypes maken gebruik van dit cijfer.

Tabular Old Style
Dit zijn mediaevalcijfers die evenveel ruimte innemen. Met andere woorden het cijfer 1 neemt evenveel ruimte in als het cijfer 8. Dit is echt een esthetische keuze. In principe gebruik je tabelcijfers hiervoor maar als je het mooier vindt kan je dus ook deze variatie gebruiken. In de odnerstaande afbeelding staan de bovenste twee regels in Tabular Lining en de onderste twee regels in Tabular OldStyle. Het is maar wat je mooier vindt.


Default Figurestyle
Dit is de standaardinstelling. Hierbij wordt gewoon de cijfervariatie gebruikt die beschikbaar is in het lettertype.
•

Richard Neutra letter

Een van de meest boeiende, althans in mijn ogen, architecten is Richard Neutra (1892-1970). Deze zwitserse architect heeft echt prachtige woningen ontworpen. Met name in Californië. Enkele van zijn meesterwerken zijn het Lovell House en het Kaufman House.


Fontshop heeft het belang van deze architect waarschijnlijk ook gezien. In de laatste nieuwsbrief kondigen zij een prachtige letter aan.



de Neutraface
Neutra bemoeide zich ook met typografie. Christian Schwartz heeft aan de hand van Neutra's ontwerpen een prachtige onderkastletter ontworpen. Mooi om te zien hoe typografie en architectuur met elkaar verweven kunnen zijn.

Typografie in muziekvideo's

Op Mtv zie je soms prachtige clips die op allerlei creatieve manieren gebruik maken van typografie. Hier enkele uit mijn verzameling.

Deze clip is van de band Cuarteto de Nos. Zij gebruiken een Egyptienne in hun clip. Volgens mij de Rockwell. Deze is trouwens erg hot want Adobe heeft hem gebruikt voor de lancering van CS3. De meest bekende Egyptienne is natuurlijk de chocoladeletter. Een Egyptienne herken je aan de rechte schreven. De naam Egyptienne stamt uit de jaren 20. Egypte was toen erg in de mode vanwege de ontdekking van het graf van Tutankhamun. Vandaar dat veel Egyptiennes een wat exotische naam hebben als Atlas, Memphis etc.




De letter Impact doet het altijd goed wanneer je aandacht nodig hebt. Vroeger noemden we dit soort letters biljetletters omdat ze vooral op affiches gebruikt werden en vaak alleen als kapitalen beschikbaar waren. Deze clip van Citizen Cope maakt volgens mij van de Impact gebruik, hoewel er wel onderkastletters gebruikt zijn.




Deze clip van Jean-François Coen maakt gebruik van bestaande typografie die je elke dag op straat om je heen ziet. Erg mooi gemaakt.




De laatste clip van ZWang, Graphic City, heeft minder met typografie te maken maar is wel mooi gemaakt. Ik geef direct toe dat deze voor de liefhebbers is maar geef het een kans zou ik zeggen.

Ondergrondse typografie

De laatste week kwam ik veel grafische informatie tegen over de ondergrondse van New York en London (the Tube).
In elke grote stad heeft men weer andere ideeën over welke fonts nu het beste werken binnen de infrastructuur van metrostations.
Om te beginnen een website waarin de ondergrondse lettertypes van enkele wereldsteden zijn verzameld
httphttp://www.blogger.com/img/gl.link.gif://mic-ro.com/metro/metrofonts.html

Een aantal van deze fonts zijn zelfs gratis te downloaden. Maar om eerlijk te zijn valt de kwaliteit nogal tegen.
http://www.urbanfonts.com/fonts/PARIS_METRO.htm

Bekend is natuurlijk het Art Nouveau lettertype van de metro van Parijs, ontworpen door de franse architect Hector Guimard in 1901.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Hector_Guimard

Dit lettertype is al vele malen gekopieerd en bewerkt. Kijk maar eens op:
http://www.graphic-design.com/Type/nouveau/index.html

Het nieuwe lettertype van de Parijse metro is sinds 1996 de Parisine van Jean Francois Porchez
http://www.typeansich.be/exhibit/jeanfrancoisporchez/_ned/index.php#parisine

Het beroemdste font is misschien wel dat van de ondergrondse in London. Dit lettertype is in 1916 ontworpen door Edward Johnston. Fontleverancier p22 heeft het alleenrecht op dit font.
http://www.p22.com/products/london.html
Beroemd is trouwens ook de plattegrond van de Tube, ontworpen door Harry Beck.
Je kunt deze downloaden op:
http://www.tfl.gov.uk/gettingaround/1106.aspx

Dit lettertype was vooral succesvol door zijn leesbaarheid. Het lettertype van de metro in Toronto staat hier ook om bekend.
http://joeclark.org/appearances/atypi/2007/TTC/inscribed/

Behalve typografisch vind je natuurlijk ook ander grafisch materiaal. De New York subway staat bijvoorbeeld bekend om zijn mozaïeken.
http://www.forgotten-ny.com/SUBWAYS/subwaystyle/subwaystyle.html

Initialen in InDesign

Het initiaal wordt volgens de regel alleen gebruikt om het begin van een hoofdstuk aan te geven. Het is dus ongebruikelijk om in een artikel meerdere keren een initiaal terug te laten komen. Het initiaal dient eigenlijk alleen maar om de lezer te helpen bij het vinden van het begin van de tekst. Plaats een initiaal dus alleen aan het begin van de eerste alinea van het artikel.
Klassiek is dat de rest van het woord in kleinkapitaal wordt gezet.
In InDesign kun je met behulp van een tekenstijl zelf bepalen hoe deze initiaal er uit gaat zien. Gebruik je geen tekenstijl dan wordt het initiaal in hetzelfde lettertype gezet als de rest van de alinea.
Probeer het volgende eens:

1. Open het Tekenstijlen palet
2. Kies nieuwe tekenstijl
3. Geef de vormgeving aan ; font, stijl, kleur etc.
4. Klik OK
5. Open het Alineastijlenpalet
6. Maak een nieuwe alineastijl of open een bestaande stijl
7. Ga naar 'Initialen en geneste stijlen'
8. Bij Initiaal geef je bij 'Regels' aan hoe groot de initiaal moet worden en kies bij 'Aantal' voor 1 teken
9. Kik op Tekenstijl om de gewenste tekenstijl te gebruiken.
10. Klik OK